Tendency to Collapse - Marta Węglińska - Site-Specific Art Installation

Upadek. Grawitacja

2017–2018 | Interdyscyplinarny projekt badawczo-artystyczny, instalacja architektoniczna site-specific (gips, farba akrylowa, współpraca: Magda Jęczeń), fotografie autorskie i archiwalne (ze zbiorów Tropen Museum w Amsterdamie), rysunki (tusz i piórko na papierze, ołówek na papierze, różne formaty), obiekty (gips, farba akrylowa, strzały), książki artystyczne (różne formaty), film audio-video (Tendency to Collapse) 00:25:00

Wystawa indywidualna: Miejsce Projektów Zachęty, Zachęta – Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa, 2018
Kuratorka: Magda Kardasz

Tekst kuratorski do wystawy →

Koncepcja

Upadek. Grawitacja to interdyscyplinarny projekt poświęcony procesom przemiany, rozpadu i odradzania się, rozpatrywanym w perspektywie geologicznej, kulturowej i egzystencjalnej. Punktem wyjścia była refleksja nad nieustanną zmiennością materii, krajobrazu i życia ludzkiego, rozwijana podczas badań artystycznych prowadzonych w Indonezji.

Interesowało mnie zjawisko upadku jako nieodłącznego elementu dynamiki świata. Procesy geologiczne, niszczenie architektury, utrata równowagi i przemiany ludzkiego życia stały się podstawą wielowarstwowej narracji o nietrwałości form oraz ich nieustannym przekształcaniu. Istotnym odniesieniem było cykliczne rozumienie czasu i natury obecne w dawnych tradycjach jawajskich oraz relacja między mikro- i makrokosmosem.

Badania artystyczne w Indonezji

Projekt wyrósł z badań prowadzonych w Indonezji w latach 2016–2018. Ich zasadniczy etap przypadł na roczny pobyt w Yogyakarcie w ramach rządowego stypendium Darmasiswa, podczas którego studiowałam sztuki wizualne w Institut Seni Indonesia (ISI Yogyakarta). Równolegle prowadziłam niezależne badania nad dawną kulturą jawajską, architekturą, literaturą, sztukami performatywnymi, tradycyjnym rzemiosłem i środowiskiem przyrodniczym.

Jednym z głównych obszarów zainteresowań była literatura jawajska XI–XIII wieku, szczególnie wyobrażenia ożywionej przyrody oraz relacje między światem człowieka a kosmosem. Badałam również tradycyjny taniec z maskami, jego symbolikę, narracje, kostiumy i rytualne znaczenia. Uczestniczyłam w przedstawieniach i przeglądach tanecznych, prowadziłam rozmowy z lokalnymi artystami oraz poznawałam tradycyjne metody wykonywania masek.

Istotną częścią procesu były wyjazdy terenowe do dawnych kompleksów świątynnych w rejonie Yogyakarty, zwłaszcza ruin Ratu Boko, oraz kwerendy w cyfrowych zbiorach Tropenmuseum w Amsterdamie. Analizowałam historyczne fotografie architektury, masek, kostiumów i przedstawień tanecznych. Wybrane elementy architektoniczne udokumentowane w materiałach archiwalnych wykorzystałam do zaprojektowania rzeźb i fragmentów instalacji. Cztery fotografie z kolekcji muzeum zostały również włączone do wystawy.

Badania uzupełniały obserwacje krajobrazów Indonezji, dokumentowane fotografią analogową, oraz studia nad geomorfologią. Historyczne ryciny przedstawiające procesy kształtowania powierzchni Ziemi stały się punktem wyjścia do opracowania serii rysunków. Równolegle rozwijałam praktykę batiku w przestrzeni artystycznej Sesama w Yogyakarcie, poznając technikę i symboliczne znaczenia barw w tradycji jawajskiej.

Realizacja wystawy

Centralnym elementem wystawy była wielkoformatowa instalacja architektoniczna site-specific, inspirowana ruinami dawnego kompleksu świątynnego Ratu Boko. Zaprojektowałam gipsowe formy przywołujące fragmenty architektury, które rozmieszczone w przestrzeni galerii tworzyły krajobraz rozpadu. Przeniesienie motywów architektonicznych do przestrzeni wystawienniczej pozwoliło mi zestawić czas geologiczny, historyczny i ludzki.

Instalacji towarzyszyły rzeźby, obiekty, rysunki tuszem, fotografie autorskie i archiwalne oraz książki artystyczne. Wśród prezentowanych prac znalazła się rzeźba nawiązująca do Uroborosa, symbolu wieczności i cyklicznego odradzania się, a także rysunki inspirowane procesami geomorfologicznymi. Jeden z batików wykonanych podczas pobytu w Indonezji odnosił się do dynamiki świata i ludzkiego życia, interpretowanej poprzez symbolikę kolorów w tradycji jawajskiej.

Poszczególne elementy wystawy połączyłam w wielowarstwową narrację o przemianach zachodzących w środowisku naturalnym, kulturze i ludzkim doświadczeniu. Motywy rozpadu, odradzania się i utraty równowagi pozwoliły mi zestawić obserwacje materialnych procesów z symbolicznymi wyobrażeniami zmienności.

Integralną częścią wystawy była również specjalnie zaprojektowana przestrzeń do czytania i przeglądania książek artystycznych, w której zaprezentowałam autorskie publikacje powstające od 2012 roku oraz wybrane obiekty, w tym maskę wykorzystaną w filmie Tendency to Collapse. Książki, łączące teksty literackie, fotografie i rysunki, stanowią zapis doświadczeń, obserwacji i zmieniających się relacji z otaczającą rzeczywistością.

Więcej o książkach artystycznych →

Więcej o serii batików →

Film Tendency to Collapse

Integralną częścią wystawy był 25-minutowy film eksperymentalny Tendency to Collapse (2017–2018), który zrealizowałam podczas kolejnego, dwumiesięcznego pobytu w Yogyakarcie.

Film reinterpretował fragment dawnej jawajskiej opowieści o księciu Panjim i księżniczce Candrakiranie. Mityczni bohaterowie, ukrywający się przed prześladowcami w bujnej roślinności, stopniowo tracą swoje twarze, wizualnie stapiając się z naturą. Towarzyszą im postać Gravity, uosabiająca nieuchronność upadku, oraz Kariatyda, symbol stabilności.

Scenariusz i formę filmu rozwijałam poprzez spotkania, dyskusje i próby z indonezyjskimi twórcami: tradycyjnymi tancerzami, mistrzem sztuki walki pencak silat, muzykiem i filmowcami. Współpraca ta była dla mnie sposobem poznawania kultury jawajskiej oraz eksperymentem z translacją międzykulturową, poszukiwaniem wspólnego języka artystycznego dla odmiennych tradycji i wyobrażeń o świecie.

Film łączy tradycyjny taniec z maskami, sztuki walki, autorskie kostiumy i muzykę inspirowaną tradycją jawajską. Zdjęcia powstały między innymi w ruinach Ratu Boko i historycznym kompleksie Warung Boto.

Więcej o filmie Tendency to Collapse →

Wróć do prac